Afbeelding Jasper Artikel Baskische Sporten

Houthakken, stierenrennen en andere Baskische sporten

Baskenland is een regio die zich deels in Spanje, deels in Frankrijk bevindt. De Basken worden gekenmerkt door een sterke culturele identiteit, waar ze dan ook stevig aan vasthouden. Hun taal, het vlaggenschip van deze identiteit, is bijvoorbeeld de enige geïsoleerde taal in West-Europa. Maar er horen meer aspecten bij deze identiteit, en sport is een belangrijke.

Een heel populaire, typisch Baskische sport is pelota. De sport lijkt op het eerste gezicht een beetje op squash. Met een racket, of soms met de blote hand, moet een bal tegen een muur worden geslagen, waarna de bal natuurlijk terugketst. De bal gaat dan zo snel dat pelota zelfs bekendstaat als de snelste balsport ter wereld. De bal kan namelijk makkelijk 200km per uur halen. Wanneer zo’n object, gemaakt van leer of rubber, iemands hoofd raakt kan dit een fatale afloop hebben. Hierom dragen spelers bescherming. Desondanks overlijdt er om de paar jaar een speler door de impact van de bal tegen het hoofd, bescherming of niet.

Pelota is door veel Basken geëxporteerd toen zij emigreerden. Om de sport te kunnen reguleren, is de Internationale Federatie van Baskisch Pelota opgericht. Zij onderscheiden meer dan tien verschillende types, afhankelijk van de muur, of muren, omdat er doorgaans gespeeld wordt met twee muren die in een L-vorm haaks op elkaar staan. Ook is er het vraagstuk van wel of geen racket, wat voor racket, of toch een handschoen, of met de blote hand, lederen ballen, rubberen ballen, enkelspel, dubbelspel… De mogelijkheden zijn eindeloos, een van de redenen waarom de sport nog steeds mateloos populair is bij jong en oud.

Veel Basken wonen, al sinds vroeger, nog steeds op het platteland. Er zijn daarom veel sporten die hun wortels vinden in het plattelandsleven. Dagelijkse, zware werkzaamheden werden verheven tot sport. Een aantal van die sporten zijn voor ons redelijk algemeen bekend, zoals touwtrekken en roeien. Er zijn ook sporten die in Nederland minder gebruikelijk zijn. Zo betekenen ‘aizkolaritza’ en ‘trontzalaritza’ letterlijk houthakken en houtzagen. Ook het optillen van heel zware stenen is populair: ‘harri-jasotzea’ genaamd. En niet te vergeten ‘txinga eramatea’, oftewel: Het tillen van zware gewichten, in elke hand één, alsof het melkbussen zijn.

Misschien wel de meest opvallende sport is ‘sega jokoa’, wat zoveel betekend als, houd je vast, grasmaaien. Niet met een grasmaaier, maar old school, met een zeis. De bedoeling is om zo veel mogelijk gras te maaien. En dan gaat het niet om kleine hoeveelheden: in 1925 maaide Pedro Mendizabal op deze manier maarliefst 4294kg gras in een tijdsbestek van twee uur. Hij versloeg daarmee Jose Arrieta, die ‘slechts’ 3957kg gras wegmaaide. En reken maar dat het een populair evenement was. Er waren 6000 toeschouwers aanwezig, die samen voor meer dan 150.000 pesetas (meer dan €900, red) aan weddenschappen plaatsten.

Het zal geen verrassing zijn dat de bekendste Baskische sport stierenrennen is. De bekendste ‘wedstrijd’ vindt jaarlijks plaats in Pamplona, maar hetzelfde soort stierenrennen vindt traditioneel plaats in veel meer Baskische dorpen en steden. In Pamplona vormt het stierenrennen deel van de sanfermínes, feesten ter ere van, je raadt het al: San Fermín. Het feest wordt geopend op 6 juli om twaalf uur ’s middags. Een hoop mannen doen mee met een kater, of zelfs zonder nuchter te zijn, omdat ze zich ‘s nachts laten vollopen met drank en dan denken, eventueel gepusht door hun vrienden, dat het meedoen aan stierenrennen een goed idee is. De eerste ‘corrida’ is op de ochtend van 7 juli, waarna het elke ochtend plaatsvindt tot en met de sluitingsdag van de feesten op 14 juli. Al met al zijn er dus acht ‘corridas’, waarbij elk jaar weer een hoop gewonden vallen. De blessures variëren van verzwikte enkels tot het vertrapt zijn door mensen, stieren of allebei. Om de paar jaar komt er zelfs een deelnemer om, vaak doordat hij is gespietst door een hoorn. Activisten zouden dit feest graag laten verbieden, maar dat zit er voorlopig niet in. De populariteit is namelijk enorm: er komen elk jaar meer dan een miljoen mensen op af.

Door Jasper Oosterveld

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *